Ontstaan en Geschiedenis

Sloterdijk is een wijkgedeelte in het Amsterdamse stadsdeel West, dat zich ontwikkelde rondom de havengebieden aan de oostzijde van het IJ. Het gebied wordt begrensd door de ringweg A10 aan de noord- en westkant, de ringweg S100 aan de zuidkant Holland Sloterdijk (Amsterdam West) en de Nieuwe Leeuwenburgerlaan (A1) aan de oostkant. Sloterdijk is ontstaan uit een fusie van vier voormalige buurten: Bovenkerk, Zamenwerk, Oud-Zevenhuizen en het noordelijke gedeelte van het Westerpark.

Wijken in Amsterdam West

Het gebied dat vandaag bekend staat als Sloterdijk was lange tijd een relatief dunbevolkt gebied. Pas na de Tweede Wereldoorlog nam de bevolking toe door de ontwikkeling van nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen, onder andere ten noorden van het IJ. Hieronder volgt meer informatie over deze wijken:

• Bovenkerk : Bovenkerk was een voormalig buurtschap dat zich in 1887 had ontwikkeld in de omgeving van een boerenhoeve met dezelfde naam. Naar aanleiding van de bouw van een nieuw treinstation op deze locatie (Station Sloterdijk), groeide de woonbevolking en werd Bovenkerk samengevoegd onder de nieuwe benaming ‘Sloterdijk’.
• Zamenwerk : Het gebied Zamenwerk ontstond aan het eind van de negentiende eeuw uit een combinatie van landerijen, boerderijen en wat bos. Dit stuk grond had licht commerciële bedrijven en kantoorruimtes.
• Oud-Zevenhuizen : Het gebied Oud-Zevenhuizen ontstond als een kleine woonwijk aan de westelijke rand van het Amsterdamse Havengebied (met inbegrip van zuidoostelijk gedeelte). Deze zone bleef bewoond door stedelingen, landarbeiders en havenwerkers.
• Westerpark : Het Westerpark ligt op een strategische locatie waar de ringweg A10 samenvloeit met de Rijksstraatweg. De bebouwing van het park dateert uit de late twintigste eeuw.

Infrastructuur en Mobiliteit

Sloterdijk telt drie treinstations: Sloterdijk Station, Westerplantsoen en Overamstelstation (als onderdeel van Zuid). De tram 14 verbindt Sloterdijk met andere Amsterdamse wijken. Bovendien loopt een aantal buslijnen door de regio.

Bedrijventerrein

Deze gebiedsfunctie in het westen bestaat uit enkele ontsluitingen vanaf diverse invalswegen (o.a. Nieuwe Leeuwenburgerlaan, Overtoom). Buiten opvallende bouwactiviteiten was er weinig aandacht aan gegeven om bedrijfsruimte te ontwikkelen.

Watergebieden

Sloterdijk is het resultaat van de verstedelijking door inpoldering. Tijdens zijn eerste fase (tot 1930) ontstonden enkele stadsbuurten zoals de woonzones in Bovenkerk, Zamenwerk en Oud-Zevenhuizen.

Stadsvormende processen

Na de Tweede Wereldoorlog verbleven verschillende oorspronkelijke bebouwingselementen nog in deze gebieden. Soms werd daarop extra stadsbouw toegepast op grond van bestaande locaties en ontwikkelingen.

Aanpak door Gemeente Amsterdam

De gemeentelijke overheid richtte de Amsterdam Urban Plan op om verder te bouwen aan het oorspronkelijke concept van deze gebieden. Door een procesgerichte aanpak werden woningcorporaties (Vesteda, woningbedrijf) ingeschakeld voor ontwikkelingen. In 2014 werd de officiële aanduiding ‘Sloterdijk’ gegeven.

Resultaten van het plan

Het beoogde doel was om in enkele jaren een complete reorganisatie te bewerkstelligen, waarin veel oude woningeenheden worden opgeruimd voor nieuwbouwprojecten. Door deze maatregelen moest de kwaliteit van leefomgeving verbeterd worden.

Kritiek en beperkingen

Naast de nadruk die in het plan werd gelegd op ruimtelijke transformatie, ontstond er discussie over het feit dat deze maatregelen vaak aanzienlijke kosten met zich mee zouden brengen voor woningbezitters en andere belanghebbenden. Dit had ook invloed gehad op de woonbaarheid van bepaalde gebieden.

Rapportage

Uitgebracht door het Amsterdamse Stadsontwikkelingsprogramma, onderzoek over Sloterdijk: Beschrijving van de ontstaansgeschiedenis.